تازه ترین مطالب

پربیننده ترین مطالب

کد مطلب: 27004
تاریخ انتشار: 4. ارديبهشت 1397 - 15:42
معاون مرکز لرزه‌نگاری کشور گفت: مرکز لرزه‌نگاری کشوری مؤوسسه ژئوفیزیک حدود 18هزار و 361 زمین‌لرزه را سال گذشته مورد بررسی قرار داده است.

به گزارش پایگاه خبری جویزر؛ در 21 آبان ماه سال 96 زلزله‌ای مهیب به بزرگی 7.3 (هفت و سه دهم) به مرکزیت شهر ازگله در استان کرمانشاه رخ داد که علاوه بر تخریب بیش از 20 هزار واحد مسکونی شهری و روستایی و تخریب برخی زیرساخت‌ها در شهرستان‌های سرپل ذهاب، قصر شیرین و سایر شهرستان‌های استان کرمانشاه، متأسفانه باعث مجروح و کشته شدن تعداد زیادی از هم‌وطنان ما شد، این زلزله در کنار زمین لرزه مهیب هجدک استان کرمان در همین سال، باعث غم و اندوه فراوان هموطنان ما در کل کشور شد.

با توجه به تخریب بخش‌های زیادی از زیرساخت‌ها و شریان‌های حیاتی و اماکن مسکونی استان کرمانشاه، استان مازندران نیز همراه با سایر هم‌وطنان کشور اقدامات وسیعی برای امدادرسانی به آسیب‌دیدگان کرمانشاهی داشته و به‌عنوان استان معین در استان کرمانشاه حضور بسیار فعالی هم در مراحل امدادرسانی اولیه و اسکان موقت و هم در مراحل اسکان دائم داشته و دارد.

در این زمینه می‌توان به حضور نیروهای زحمت‌کش جمعیت هلال‌احمر، مرکز فوریت‌های پزشکی، بسیج و سپاه و سایر گروه‌های امدادی و خدماتی و نیز بنیاد مسکن استان در مناطق زلزله‌زده کرمانشاه اشاره کرد.

از آنجا که در جریان عملیات بازسازی مناطق زلزله‌زده کرمانشاه، بنیاد مسکن استان به‌عنوان استان معین عملیات آواربرداری و بازسازی بیش از 2هزار و 400 واحد مسکونی آسیب‌دیده را عهده‌دار است، به همین مناسبت استاندار مازندران به همراه تنی چند از مدیران استان در روز یک‌شنبه دوم اردیبهشت ماه 97 بازدیدی از مناطق زلزله‌زده کرمانشاه داشته تا از نزدیک روند بازسازی واحدهای مسکونی آسیب دیده‌ای که توسط بنیاد مسکن استان مازندران در حال انجام است، را بررسی و مورد ارزیابی قرار دهد که طبیعی است این سفر می‌تواند درس‌های خوبی برای مدیران و سایر همراهان وی باشد.

در این زمینه فرصت را غنیمت شمرده درباره وضعیت لرزه‌خیزی کشور و استان مازندران مصاحبه‌ای با بهزاد پورمحمد معاون مرکز لرزه‌نگاری کشور و مؤوسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران ترتیب داده‌ایم که در ادامه با هم می‌خوانیم؛

* حکایت بالای زلزله‌خیزی در کشور

در سال گذشته وضعیت لرزه‌خیزی کشور چگونه بود؟

در سال 96 مرکز لرزه‌نگاری کشوری مؤوسسه ژئوفیزیک حدود 18 هزار و 361 زمین‌لرزه را به کمک بیش از 128 ایستگاه لرزه‌نگاری، از طریق 21 شبکه و پایگاه محلی لرزه‌نگاری، ثبت، تعیین محل و پارامترهای آنها را توسط کارشناسان خود در سراسر کشور مورد بررسی قرار داده است.

از این تعداد زمین‌لرزه یک زمین‌لرزه بزرگی بالای 7 ریشتر داشته که همان زمین‌لرزه اصلی 21 آبان ماه ازگله کرمانشاه با بزرگی 7.3 دهم بود، 4 زمین‌لرزه بزرگی بین 6 تا هفت داشته، 32 زمین لرزه بزرگی بین پنج تا 6 را به خود اختصاص داده، 286 زمین لرزه دارای بزرگی بین چهار تا پنج بوده و تعداد 2 هزار و 89 زمین‌لرزه بزرگی بین سه تا چهار داشته و تعداد 8هزار و 876 زمین‌لرزه نیز دارای بزرگی بین دو تا سه و 6 هزار و 973 زمین لرزه بزرگی بین یک تا 2 و 100 زمین‌لرزه نیز بزرگی کوچک‌تر از یک را به خود اختصاص داده است.

 لذا آمار گفته شده نشانگر وضعیت لرزه‌خیزی بالای کشور در سال گذشته بوده است که تنها مردم بعضی نقاط ایران برخی از آنها را حس کرده یا از طریق رسانه‌های ارتباط جمعی عموم مردم برخی از خبرهای وقوع آنها را شنیده‌اند.

* ثبت 10 تا 12 هزار زمین‌لرزه طی 10 سال گذشته

به‌نظر شما در سال 96 روند زمین لرزه‌های در کشور غیرعادی نبوده است؟

بله تقریباً نسبت به سال‌های گذشته آمار کل زمین لرزه‌های رخ‌داده هم زیادتر بوده و هم تمرکز زمین‌لرزه‌ها در بعضی مناطق از جمله استان‌های کرمان و کرمانشاه بیشتر بوده است، البته وقوع چند زمین لرزه بزرگ پی در پی در یک سال در ایران باعث ایجاد شرایط خاص در کشور نیز شده بود.

طی 10 سال گذشته از سال 96 به‌طور متوسط آمار زمین لرزه‌های ثبت شده توسط مرکز لرزه‌نگاری کشوری موسسه ژئوفیزیک، سالانه حدود 10 تا 12 هزار زمین‌لرزه بود که در سال گذشته این آمار به بیش از 18 هزار زمین‌لرزه رسید که عدد بسیار قابل تأملی برای ما و همه متخصصان این امر بود که خود بیانگر لرزه‌خیزی بالای کشور است که باید به آن توجه جدی کرد و امور مرتبط با زلزله در کشور را نباید هرگز به فراموشی سپرد.

* علت زلزله‌ها تنش دائمی زمین‌شناسی است

علت لرزه‌خیزی کشور ایران را بیان کنید؟

کشور ما در بخشی از کمربند لرزه‌خیز آلپ ـ هیمالیا به‌عنوان یکی از پهنه‌های بسیار لرزه‌خیز جهان قرار دارد، از سوی دیگر پهنه ایران زمین (پلیت ایران) با هم‌گرایی (یا نزدیک شدن) دو صفحه عربستان از جنوب و اوراسیا از شمال در حال تنش دائمی بین 20 تا 30 میلی‌متر در سال است، همین تنش دائمی باعث تغییرات تکتونیکی و زمین‌شناسی متعدد در سطح مناطق مختلف ایران شده و علاوه بر زایش رشته‌کوه‌های متعدد ازجمله زاگرس و البرز و چین‌ها و فرورفتگی‌های متعدد در سطح کشور، باعث ایجاد گسل‌های فراوان در پوسته ایران زمین و وقوع زمین‌لرزه‌های متعدد در کشور شده است.

 به‌عبارتی می‌توان گفت این تنش‌های دائمی که سال‌هاست ایران را تحت تأثیر خود قرار داده است، در سال گذشته بیشتر بوده و باعث تقویت فعالیت‌های تکتونیکی و فعالیت گسل‌ها در کشور شده و به همین علت آمار زمین‌لرزه‌ها نیز به همان نسبت در بعضی مناطق کشور بیشتر شده است.

*  ثبت 1657 پس‌لرزه در کرمانشاه

*فارس: از آماری که اعلام کردید چه تعداد مربوط به زمین‌لرزه کرمانشاه بوده و تاکنون چند پس‌لرزه در مناطق زلزله‌زده کرمانشاه رخ داده است؟

ما در شمال غرب کشور، شبکه محلی منطقه‌ای به مرکزیت کرمانشاه داریم که تجهیزات آن به روز و پیشرفته است و مرتب زمین‌لرزه‌های منطقه را به‌صورت شبانه‌روزی رصد می‌کند.

 براساس اطلاعات رسیده از شبکه لرزه‌نگاری کرمانشاه، تاکنون علاوه بر زلزله اصلی حدود یک‌هزار و 657 پس‌لرزه در کرمانشاه به ثبت رسیده است که از این تعداد سه زلزله بزرگی بالای پنج داشته، 59 زمین لرزه بزرگی بین چهار تا پنج و 262 زمین‌لرزه دارای بزرگی بین سه تا چهار و یک‌هزار و 83 زمین‌لرزه بزرگی بین دو تا سه و 250 زمین‌لرزه دارای بزرگی کوچک‌تر از دو بوده است.

*ثبت 293 زلزله در مازندران

 از تعداد زلزله‌های رخ‌داده در سال 96 در کشور چه تعداد مربوط به استان مازندران بود؟

براساس اطلاعات رسیده از شبکه لرزه‌نگاری ساری وابسته به مرکز لرزه‌نگاری کشوری که نقش مرکز منطقه‌ای در استان‌های شمالی را دارد، در سال 96 حدود 293 زمین‌لرزه در محدوده استان به ثبت رسیده و پارامترهای آن مورد اندازه‌گیری و ارزیابی توسط کارشناسان ما قرار گرفته است.

از این تعداد یک زمین‌لرزه دارای بزرگی بین چهار تا پنج (زمین‌لرزه هفتم بهمن ماه سال گذشته منطقه ورسک به بزرگی 4.2)، 28 زمین‌لرزه دارای بزرگی بین  سه تا چهار و 139 زمین‌لرزه دارای بزرگی بین دو تا سه و 125 زمین‌لرزه نیز دارای بزرگی بین یک تا دو بوده است که از این تعداد احتمالاً مردم مازندران کمتر از 10 زمین‌لرزه را از طریق رسانه‌ها مطلع شده و یا در برخی از نقاط استان آن را حس کرده‌اند.

*وجود گسل پنهان

*فارس: لطفا به صورت مختصر وضعیت زلزله‌خیزی مازندران را بیان کنید؟

استان مازندران در بخش میانی پهنه لرزه‌خیز البرز ـ آذربایجان به‌عنوان یکی از چهار پهنه لرزه‌خیز ایران قرار دارد، وضعیت زمین‌شناسی و تکتونیکی این منطقه لرزه‌خیز خاص بوده به گونه‌ای که تقریباً بیشتر مناطق مسکونی شهری و روستایی استان یا بر روی گسل یا در حوالی آن قرار دارند.

در مازندران ما شاهد دو گسل اصلی شمال البرز و خزر هستیم که هر دو تقریباً به موازات هم در امتداد شرقی ـ غربی و با انحناء به سمت جنوب شرق تا غرب استان را در برگرفته است.

علاوه بر این دو گسل اصلی چندین گسل فرعی دیگر نیز در استان وجود داشته که یا شاخه‌هایی از این دو گسل بوده و یا به‌عنوان گسل‌های مستقل در بعضی مناطق استان وجود دارد که برخی از آنها سابقه لرزه‌خیزی نیز داشته است.

البته برخی گسل‌های پنهان نیز در استان وجود دارد که برای تعیین هویت آنها نیاز به مطالعات بیشتر زمین‌شناسی و لرزه‌خیزی است که از آن جمله می‌توان به گسل احتمالی جنوب دریای خزر با امتداد شرقی ـ غربی در چندین کیلومتری داخل دریا و دور از سواحل مازندران که گاهاً خرد لرزه‌هایی را به همراه داشته است را نام برد.

 طبیعت منطقه لرزه‌خیز البرز ـ آذربایجان که استان مازندران نیز در این منطقه قرار دارد، نبود زمین‌لرزه‌های بزرگ در یک بازه زمانی طولانی و رخداد زمین‌لرزه‌های بزرگ و زلزله‌هائی با عمق کم هر چند وقت یک‌بار بوده که هراز چند گاهی استان‌های شمالی را تحت تأثیر خود قرار می‌دهد که از آن جمله می‌توان به زلزله سال 69 رودبار ـ منجیل، زلزله سال 83 فیروزآباد کجور، زلزله سال 1336 سنگ‌چال بندپی بابل و ... اشاره کرد.

عمومأ چون زلزله‌های رخ‌داده در استان کم‌عمق هستند، در صورت بزرگ بودن و دوام بیشتر امواج لرزه‌ای به‌واسطه وضعیت زمین‌شناسی محل وقوع، به‌راحتی توسط مردم احساس می‌شود که عموماً در زلزله‌های بزرگ و کم‌عمق آن شاهد دامنه خسارت‌های بالا همراه با تلفات در این منطقه هستیم.

*تخریب 20 هزار واحد مسکونی در سال 83

آیا در سال‌های اخیر استان مازندران زمین‌لرزه بزرگ که منجر به تخریب و تلفات باشد، به خود دیده است؟

بعد از زلزله سال 1336 سنگ‌چال بندپی بابل که هم تلفات داشت و هم خسارت زیاد، ما در سال 81 شاهد وقوع یک زمین‌لرزه به بزرگی 5.1 (پنج و یک) در منطقه لاریجان آمل بودیم که خسارت‌هایی در بر داشت، بعد از آن نیز زمین‌لرزه نسبتاً بزرگ فیروزآباد کجور به بزرگی 6.2 (شش و دو) در خرداد ماه سال 83 را می‌توان نام برد که به‌علت عمق کم، بزرگی زیاد و وقوع در منطقه‌ای با تمرکز جمعیتی بالا در منطقه کوهستانی، هم تخریب‌های زیادی را در بخش تأسیسات زیربنایی داشته و هم در بخش اماکن مسکونی بیش از 20 هزار واحد مسکونی در استان‌های مازندران، قزوین و تهران در اثر این زمین‌لرزه تخریب شد که نیمی از آن مربوط به استان مازندران بود که تلفاتی را نیز به همراه داشته است.

البته در سال‌های اخیر نیز در بعضی مناطق استان شاهد وقوع زمین‌لرزه‌هایی بودیم که به‌علت عمق کم و بزرگی بالای 3 ریشتر توسط مردم حس شده، ولی خوشبختانه اثرات مخربی به همراه نداشته است.

* تاکنون امکان پیش‌بینی زمین‌لرزه نبوده است

*فارس: آیا زمین‌لرزه را می‌توان پیش‌بینی کرد؟

برای پیش‌بینی زمین‌لرزه باید بتوان سه پارامتر یا سه مولفه اصلی زمین‌لرزه یعنی زمان، مکان و بزرگی آن را با دقت بالا و از نظر علمی تعیین کرد که باوجود گستردگی مطالعات و تحقیقات در این زمینه در سطح جهان و حتی ایران تاکنون امکان پیش‌بینی زمین‌لرزه نبوده ولی امیدواریم دامنه تحقیقات در سال‌های آتی گسترده‌تر شده و به این مهم بشر دست‌یابی پیدا کند چون تأثیر بسیار بالایی بر اثرات زلزله و به نحوی کنترل اثرات منفی آن خواهد داشت.

در سال‌های اخیر با توسعه ایستگاه‌های لرزه‌نگاری موسسه ژئوفیزیک که با حمایت وزارت کشور، سازمان برنامه و بودجه و برخی استانداری‌ها انجام شده است و امید داریم در آینده نیز این حمایت‌ها تقویت شود، حضور مجموعه مرکز لرزه‌نگاری از طریق ایستگاه‌های لرزه‌نگاری در مناطق مختلف کشور بیشتر شده و با تجهیزات پیشرفته نصب شده در این ایستگاه‌ها امکان ثبت خرد لرزه‌ها و زمین‌لرزه‌های بسیار کوچک نیز فراهم شده است و همین امر باعث شده فعالیت لرزه‌ای گسل‌ها بهتر و دقیق‌تر رصد شود و این مسأله توانسته کمک زیادی به بررسی آنومالی‌ها و فعالیت‌های غیرعادی گسل‌ها در بعضی مناطق کشور و پیش آگاهی برای آمادگی بیشتر دستگاه‌های امدادی و خدماتی و نیز آحاد مردم شود که به‌عنوان نمونه می‌توان به رصد فعالیت لرزه‌ای گسل‌های منطقه ملارد و اشتهارد قبل از زلزله 29 آذر 96 اشاره کرد که با ثبت چندین خرد لرزه قبل از زلزله اصلی ما توانستیم چند روز قبل پیش آگاهی‌های لازم به مدیریت بحران کشور، استانداری البرز و تهران دهیم که همین امر باعث مدیریت بهتر بحران این زلزله که باعث نگرانی‌های فراوان در تهران و البرز شده بود، شد.

البته رصد مرتب فعالیت گسل‌ها پس از زلزله اصلی در منطقه ملارد توسط مرکز لرزه‌نگاری کشوری بسیار در امر حذف شایعات و رفع دغدغه‌های عمومی مردم موثر بود.

متأسفانه در سال‌های اخیر به‌ویژه در سال گذشته عده‌ای در کشور با استفاده از آمار و اطلاعات و یا روش‌های غیرعلمی مبادرت به پیش‌بینی زمین‌لرزه در کشور می‌کنند (که در سایر کشورها نیز از این مدل کم نیست) که به هیچ وجه این موضوع وجاهت علمی نداشته و تنها باعث دلهره مردم و افزایش دغدغه‌های عمومی شده است. به این افراد پیشنهاد می‌کنیم نظرات خودشان را برای بررسی بیشتر علمی به ما ارائه دهند تا پس از راستی‌آزمایی نسبت به انتشار آن اقدام کنند.

* افزایش تعداد ایستگاه‌های لرزه‌نگاری به 450 ایستگاه

آیا ایستگاه‌های لرزه‌نگاری در سطح کشور و استان مازندران کافی است؟

خیر، با وجود اینکه مرکز لرزه‌نگاری کشوری هم‌اکنون از طریق شبکه‌های محلی و ایستگاه‌های لرزه‌نگاری و آن هم با تجهیزات پیشرفته جهانی در اکثر استان‌های کشور حضور دارد و پاسخگوی وظائف ملی خود است، ولی به هیچ وجه تعداد ایستگاه‌های فعلی لرزه‌نگاری، پاسخگوی نیازهای اصلی کشور نیست؛ زیرا هر چقدر تعداد ایستگاه‌های لرزه‌نگاری بیشتر و تمرکز ایستگاه‌های لرزه‌نگاری بر روی گسل ها بیشتر باشد، امکان رصد فعالیت لرزه‌ای گسل‌ها وسیع‌تر و دقیق تر خواهد بود. در برنامه کاری مرکز لرزه‌نگاری کشوری از سال گذشته قرار گرفته است که به‌جای صرفاً ثبت و اعلام وقوع زلزله با تقویت ایستگاه‌های لرزه‌نگاری در سطح استان‌های کشور و رصد مرتب فعالیت لرزه‌ای گسل‌ها بتوان پیش آگاهی را برای کاهش اثرات زلزله تقویت کند.

در حال حاضر 128 ایستگاه لرزه‌نگاری در قالب 21 شبکه و پنج پایگاه لرزه‌نگاری محلی (استانی و شهرستانی) تحت پوشش مرکز لرزه‌نگاری کشوری مؤسسه ژئوفیزیک در سطح کشور به‌صورت شبانه‌روزی فعالیت دارد که از این تعداد ایستگاه 6 ایستگاه لرزه‌نگاری در مناطق مختلف استان مازندران زیرنظر شبکه محلی لرزه‌نگاری ساری است که با حمایت‌های استانداری از سال 79 در حال فعالیت و توسعه تدریجی است که نیاز است در فاز نخست این تعداد ایستگاه‌های لرزه‌نگاری در سطح کشور به 450 ایستگاه افزایش یابد و امیدواریم در سال‌های جاری و سنوات آتی با حمایت ویژه دولت و مجلس و نیز استانداری‌های سراسر کشور شاهد تحولی عظیم در این زمینه باشیم.

*آموزش‌های مرتبط با زلزله نمادین و رفع تکلیف است

به‌نظر شما در مورد زلزله چه اقداماتی اساسی در کشور لازم است؟

باید قبول کنیم کشور ما کشور لرزه‌خیزی است، لذا به‌جای اینکه بنشینیم و منتظر باشیم تا زلزله‌ای بیاید و باعث تخریب و تلفات فراوان شود و ما اقدامات مقابله‌ای را انجام دهیم و نام آن را بگذاریم مدیریت بحران، باید تفکر و نوع نگاه ما را نسبت به مقوله‌ای حیاتی بنام زلزله عوض کنیم، یعنی نگاه ما در مدیریت بحران زلزله در سطح کشور باید از نگاه قدیمی مدیریت بحران از نوع مقابله‌ای، به تفکر نوین علمی یعنی مدیریت ریسک یا کاهش خطرپذیری زلزله تغییر کند.

مدیریت ریسک هم تنها زمانی محقق خواهد شد که هم دولت اراده و عزمی جدی در این زمینه داشته باشد و هم مردم همراهی و مشارکت واقعی داشته باشند.

باید قبول کنیم همان‌گونه که زلزله در گذشته آمده و اثرات مخرب زیادی را در مناطق مختلف کشور به همراه داشته و بعد از چندی از زمان وقوع همه ما آن را فراموش می‌کنیم، در آینده نیز در یک نقطه از کشور خواهد آمد، لذا کم‌کم باید به‌گونه‌ای عمل کنیم تا به‌جای فرار از زلزله و دغدغه‌های بعد آن و مقصر دانستن همدیگر فرهنگ هم‌زیستی با زلزله در جامعه تقویت و جاری شود.

در این زمینه تقویت آمادگی و اقدامات پیشگیرانه در کنار توسعه زیرساخت‌های تجهیزاتی و مکانی و نیروی انسانی برای اقدامات مقابله‌ای بسیار موثر خواهد بود؛ از جمله مواردی که کمتر به آن توجه می‌شود آموزش‌های مداوم و مستمر مرتبط با زلزله در بین تمامی اقشار جامعه است که متأسفانه آموزش‌‎های مرتبط با زلزله عموماً یا سمبلیک است و رفع تکلیف یا حداقل تأثیرگذاری را دارد که نیاز سنجی آموزشی در بین اقشار مختلف جامعه و بکارگیری ابزارها و روش‌های تأثیرگذار در این زمینه برای اجرای هر چه بهتر آن بسیار ضرورت دارد.

از سوی دیگر هم در بخش تأسیسات زیربنایی و هم در بخش اماکن مسکونی آنهایی که در آینده قرار راست ساخته شود، حداقل مطابق استاندارهای موجود ساخته و از کیفیت و کمیت کار کاسته نشود و آنهایی که در گذشته ساخته شده و همیشه ما دیگران را مقصر می‌دانیم ولی خودمان استفاده کننده آن هستیم و ما را در بستر خطر قرار داده است، به‌تدریج بازسازی، بهسازی، استانداردسازی و مقاوم‌سازی شود.

*ضرورت تقویت همدلی برای مدیریت بحران

صحبت پایانی؟

در حوزه مدیریت بحران زلزله نیز همدلی و همراهی دولت و مردم و مدیریت واحد بحران زلزله برای هم‌افزایی بیشتر و استفاده بهینه از منابع برای بازدهی بیشتر اقدامات در مناطق مختلف کشور امری ضروری و اجتناب‌ناپذیر است.

امیدواریم به‌تدریج و با همدلی بیشتر مردم و دولت شاهد تقویت فرهنگ هم‌زیستی با زلزله در مناطق مختلف کشور با هدف ایجاد جامعه‌ای ایمن و با دست‌کم اثرات مخرب زلزله‌های بزرگ در مناطق مختلف کشور در آینده باشیم.

انتهای پیام/

ارسال نظر
تقویم 6 ماهه اول هیئت کوهنوردی ایوان در سال 95
خبرگزاری فارس
خبرگزاری ایرنا
شبکه اطلاع رسانی دانا
هواشناسی ایلام
به کانال تلگرامی "خبرنامه جویزر" بپیوندید
تابناک ایلام
موسسه خیریه نسیم وصال
دفتر مقام معظم رهبری
پذیرش آگاهی های تبلیغاتی/ اینجا محل تبلیغات شما است